朋党论

臣chén闻wén朋péng党dǎng之zhī说shuō，自zì古gǔ有yǒu之zhī，惟wéi幸xìng人rén君jūn辨biàn其qí君jūn子zi小xiǎo人rén而ér已yǐ。大dà凡fán君jūn子zi与yǔ君jūn子zi以yǐ同tóng道dào为wèi朋péng，小xiǎo人rén与yǔ小xiǎo人rén以yǐ同tóng利lì为wèi朋péng，此cǐ自zì然rán之zhī理lǐ也yě。

然rán臣chén谓wèi小xiǎo人rén无wú朋péng，惟wéi君jūn子zi则zé有yǒu之zhī。其qí故gù何hé哉zāi？小xiǎo人rén所suǒ好hǎo者zhě禄lù利lì也yě，所suǒ贪tān者zhě财cái货huò也yě。当dāng其qí同tóng利lì之zhī时shí，暂zàn相xiāng党dǎng引yǐn以yǐ为wèi朋péng者zhě，伪wěi也yě；及jí其qí见jiàn利lì而ér争zhēng先xiān，或huò利lì尽jǐn而ér交jiāo疏shū，则zé反fǎn相xiāng贼zéi害hài，虽suī其qí兄xiōng弟dì亲qīn戚qī，不bù能néng自zì保bǎo。故gù臣chén谓wèi小xiǎo人rén无wú朋péng，其qí暂zàn为wèi朋péng者zhě，伪wěi也yě。君jūn子zi则zé不bù然rán。所suǒ守shǒu者zhě道dào义yì，所suǒ行xíng者zhě忠zhōng信xìn，所suǒ惜xī者zhě名míng节jié。以yǐ之zhī修xiū身shēn，则zé同tóng道dào而ér相xiāng益yì；以yǐ之zhī事shì国guó，则zé同tóng心xīn而ér共gòng济jì；终zhōng始shǐ如rú一yī，此cǐ君jūn子zi之zhī朋péng也yě。故gù为wèi人rén君jūn者zhě，但dàn当dāng退tuì小xiǎo人rén之zhī伪wěi朋péng，用yòng君jūn子zi之zhī真zhēn朋péng，则zé天tiān下xià治zhì矣yǐ。

尧yáo之zhī时shí，小xiǎo人rén共gòng工gōng、驩huān兜dōu等děng四sì人rén为wèi一yī朋péng，君jūn子zi八bā元yuán、八bā恺kǎi十shí六liù人rén为wèi一yī朋péng。舜shùn佐zuǒ尧yáo，退tuì四sì凶xiōng小xiǎo人rén之zhī朋péng，而ér进jìn元yuán、恺kǎi君jūn子zi之zhī朋péng，尧yáo之zhī天tiān下xià大dà治zhì。及jí舜shùn自zì为wèi天tiān子zi，而ér皋gāo、夔kuí、稷jì、契qì等děng二èr十shí二èr人rén并bìng列liè于yú朝cháo，更gèng相xiāng称chēng美měi，更gèng相xiāng推tuī让ràng，凡fán二èr十shí二èr人rén为wèi一yī朋péng，而ér舜shùn皆jiē用yòng之zhī，天tiān下xià亦yì大dà治zhì。《书shū》曰yuē：“zhòu纣yǒu有chén臣yì亿wàn万wéi，惟yì亿wàn万xīn心zhōu；周yǒu有chén臣sān三qiān千wéi，惟yī一xīn心zhòu。”zhī纣shí之yì时wàn，亿rén万gè人yì各xīn异kě心wèi，可bù谓wèi不péng为yǐ朋rán矣zhòu，然yǐ纣wáng以guó亡zhōu国wǔ。周wáng武zhī王chén之sān臣qiān，三rén千wèi人yī为dà一péng大ér朋zhōu，而yòng周yǐ用xīng以hòu兴hàn。后xiàn汉dì献shí帝jǐn时qǔ，尽tiān取xià天míng下shì名qiú士jìn囚zhī禁mù之wèi，目dǎng为rén党jí人huáng。及jīn黄zéi巾qǐ贼hàn起shì，汉dà室luàn大hòu乱fāng，后huǐ方wù悔jǐn悟jiě，尽dǎng解rén党ér人shì而zhī释rán之yǐ，然wú已jiù无yǐ救táng矣zhī。唐wǎn之nián晚jiàn年qǐ，渐péng起dǎng朋zhī党lùn之jí论zhāo。及zōng昭shí宗jǐn时shā，尽cháo杀zhī朝míng之shì名huò士tóu，或zhī投huáng之hé黄yuē河cǐ，曰bèi：“qīng此liú辈kě清tóu流zhuó，可liú投ér浊táng流suì。”wáng而yǐ唐遂亡矣。

夫fū前qián世shì之zhī主zhǔ，能néng使shǐ人rén人rén异yì心xīn不bù为wèi朋péng，莫mò如rú纣zhòu；能néng禁jìn绝jué善shàn人rén为wèi朋péng，莫mò如rú汉hàn献xiàn帝dì；能néng诛zhū戮lù清qīng流liú之zhī朋péng，莫mò如rú唐táng昭zhāo宗zōng之zhī世shì；然rán皆jiē乱luàn亡wáng其qí国guó。更gèng相xiāng称chēng美měi推tuī让ràng而ér不bù自zì疑yí，莫mò如rú舜shùn之zhī二èr十shí二èr臣chén，舜shùn亦yì不bù疑yí而ér皆jiē用yòng之zhī；然rán而ér后hòu世shì不bù诮qiào舜shùn为wèi二èr十shí二èr人rén朋péng党dǎng所suǒ欺qī，而ér称chēng舜shùn为wèi聪cōng明míng之zhī圣shèng者zhě，以yǐ能néng辨biàn君jūn子zi与yǔ小xiǎo人rén也yě。周zhōu武wǔ之zhī世shì，举jǔ其qí国guó之zhī臣chén三sān千qiān人rén共gòng为wèi一yī朋péng，自zì古gǔ为wèi朋péng之zhī多duō且qiě大dà，莫mò如rú周zhōu；然rán周zhōu用yòng此cǐ以yǐ兴xīng者zhě，善shàn人rén虽suī多duō而ér不bù厌yàn也yě。

嗟jiē呼hū！兴xīng亡wáng治zhì乱luàn之zhī迹jì，为wèi人rén君jūn者zhě，可kě以yǐ鉴jiàn矣yǐ。